FONT VELLA

FONT VELLA



Oraingo honetan, Font Vellari buruz idatziko dut, etxean Font Vella ura baitaukagu. Hala ere ,nere etxea, nere aita ez ezik beste guztiok iturriko uda eraten dugu, hórrela ohitu baikara txiki-txikitatik.

Lehen esan bezala, nire etxean dagoen botilako ur marka makarra Font Vella da. Insalus ere eduki izan dugu baina nire aitak bakarrik edan ohi duenez, Font Vella nahiago du eta hori bakarrik ekartzen dugu.




Font Vellaren konposizioa hauek osatzen dute:

-Bikarbonatoa 144mg/L
-Sulfatoak 15,8 mg/L
-Kloruroak 13mg/L
-Kaltzioa 35,5 mg/L
-Magnesioa 8,6 mg/L
-Sodio 11,9 mg/L
-Fluorra 8,9mg/L


Font Vella, San Hilario Sacalam herrian enbasatzen da. Herri hau Geronan kokatuta dagoen herri txiki bat da, 5965 biztanlekoa. Gaur egun ur marka hau sodioari buruzko dietetarako erabiltzen dute eta mineralizazio oso suabea du.

Honez gain, Font Vellak pauso haundi batzuk eman ditu historian zehar.



1878

Jaumet de Flabiou Font Vella uraren lehen distribuidoretzat izendatu zuen.

1857

Uztailaren 19an, Font Vella ur "mineromedicinal"tzat hartu zuten.

1970

Lehen komunikazioa telebisistarentzat

1974

BSN gruup izeneko talde batean sartu zen, vaina 1994n Danone group izena hartu zuen.

1998

Jordi Labandak Font Vellaren marrazkia asmatu zuen.

2005

"Font Vella Sensación"sortu zuten. Hau da, zaporedun ura eta azukarrik gabea.

2009

Lehen botila berziklagarria sortu zuten.

Eta azkenik 2013

Lehen Font Vella botila sortu zuten zumo naturalekin.

Arriarango urtegia

Txikitan askotan joan izan gara arriarango urtegira eskusioz eta beti autza joatea gustoko izan dudanez, berari buruzko informazioa emango dut.


ARRIARANGO URTEGIA Beasaingo (Gipuzkoa) Arriaran auzoan dagoen urtegia da.






Urteko 2.355.000 m³-ren kontsumoa asetzeko eraikia, Goierriko 33.971 biztanleren beharrizanak betetzen ditu. Zehazki, ondorengo udalerri hauetakoena: Ormaiztegi, Segura, Idiazabal, Olaberria, Beasain, Ordizia, Lazkao, Itsasondo, Arama, Altzaga, Orendain, Gaintza, Baliarrain eta Legorreta.
1993an bukatu zuten eraikitzen eta sustatzailea Gipuzkoako Foru Aldundia izan zen.
Arriarango urtegia porlan konbentzionalezkoa da. Urtegiaren uharkak 57 metroko altuera dauka, 250 l/s inguruko erregulazio-ahalmena, eta 11 km²-ko isurketa-arroa.
Urtegiaren uhatean Nestor Basterretxearen eskultura bat dago, erdian ikusten den hori hain zuzen ere.

Fernando Morcilloren entrebista, iturriko uraren inguruan

Kontsumitzaileek gehiago ordaindu behar lukete uraren fakturan zerbitzu horren kostu guztiei aurre egiteko, halaxe dio Ur Hornikuntzaren eta Saneamenduaren Espainiako Elkartearen azterketa batek (AEAS). Fernando Morcillo da erakunde horretako zuzendari nagusia, eta adierazi du azken bospasei urteetan ez dela inbertsiorik egin azpiegiturak zaindu eta hobetzeko, eta hasiak direla arazoak eta matxurak agertzen. Aditu honek nabarmentzen duenez, gainera, Espainiako udalerrien %20k ez daukate ura arazteko sistema egokirik. Iturriko ura, hala ere, kalitate handikoa dela nabarmendu du, eta jatetxeetan hori eskatzera animatu ditu herritarrak.

Zuek diozuenez, kontsumitzaileek urarengatik ordaintzen duten faktu- rak “ez ditu estaltzen zerbitzuaren gastu guztiak”. Kostuak, hein handi batean, aurrekontu orokorren bidez ordaintzen dira. Krisiarekin, admi- nistrazioek baliabide gutxi jartzen dituzte azpiegitura berriak eta be- rrikuntzak egiteko. Horrek geldiarazi egin dezake zerbitzuen bilakaera eta uraren kalitatea, zeinak bikainak izan baitira orain arte.

Herritarrek gehiago ordaindu behar al lukete uragatik? Ideia litzateke fakturan gehiago ordaintzea eta zer- getan gutxiago. Europako mekanismo komunetik zertxobait kanpo gaude. Azpiegiturak luze irauteko eginak daude. Bost edo hamar urte igarotzen badira, izugarri nabaritzen da, eta hasiak gara nabaritzen.
Jaitsi egin al da zerbitzuaren kalitatea? Uraren kalitatea ez da jaisten, baina bai zerbitzuarena. Zenbait auzo eta ingurutan zahartuta geratu da hoditeria eta matxura gehiago agertzen ari dira.

Tarifetan zer-nolako aldea dago Espainiatik Europara? Espainiako batez bestekoa 1,57 eurokoa da hor- nitzen den mila litro bakoitzeko, eta horri BEZa erantsi behar zaio; Glasgown 5,28 euro ordaintzen dute, Hagan 4,67 eta Berlinen 4,63. Hiri horietan, azpiegiturak berritzeko gastuak ere sartzen dituzte tarifetan. Prezio horren barrenean sartzen da kalitatezko ura eskaintzea, erabili ondoren araztea edo garbitzea eta ingurumenera baldintza egokietan itzultzea. Laurogeiko hamarkadan egin ziren araztegiak berritzeko premia dago.

Herritarrek zenbat ordaindu behar lukete ura? Batez beste 1,57 euro ordaintzetik, lauzpabost urtean 2,30 edo 2,30 euro ordaintzera pasatu behar litzateke. Edonola ere, tokiko erakun- deei dagokie prezioak erabakitzea. Hiri batzuetan kostu guztiak estaltzen dituzte eta beste batzuetan ez.

 Lehen ohikoa zen ura kontrolik gabe isurtzea hiri inguruetan edo ura arazteko sistemarik ez izatea. Nolakoa da egungo egoera? Espainiako Ingurumen Ministerioak ziurtatzen du araztearen arazoa konpondua dagoela %80an, ia hiri handi guztietan. Baina oraindik zer egin ugari dago. Helburu guztiak bete ez direnez, Europako Batasunak auzibideak abiatu ditu, batez ere udalerri txiki eta er- tainengatik. Eta baliteke zigor ekono- mikoak jartzea.

Krisiak ez du askorik laguntzen? Ez. Bere garaian laguntza handia etorri zen Europatik. Ia hutsetik hasita iritsi gara %80 horretara. Baina falta den %20 horri irtenbidea eman behar zaio. Eta orain ez dago Europako lagunt- zarik. Azken bospasei urteetan ez da inbertsiorik egin.

Eta %20 horretan ba al dago udalerri ezagunik? Santiago, Chipiona, Estepona, Nerja... Horietako batzue- tan lanean ari dira plantak, beste batzuetan ez.

Zuek baieztatzen duzuenez, ura ka- litate handikoa da Espainian. Baina, hala ere, jendeak gero eta gehiago edaten du botilako ura. Ez gara ohartzen zer-nolako ura datorkigun iturritik etxera. Lotsa ematen digu ja- tetxe batean iturriko ura eskatzeak, baina kobratzen digutenak beza- lakoxe kalitatea du. Leku batzuetan urak ez du hain zapore atsegina, bai- na osasunaren ikuspegitik, guztiak di- ra seguruak. Espainiako Osasun Mi- nisterioak badu web-orri bat, Sinac, eta herri bakoitzeko urari egindako kontrolen berri ematen du. Ia ez dago puntu gorri bakar bat ere. Elikadura arloko produktuetan, ura da produk- turik kontrolatuena, proba gehien pa- satzen dituena.

Zer gomendio emango zenieke zuk kontsumitzaileei ura hobeki erabil dezaten? Zentzu handiz erabiltzen dugu ura, zenbaitetan Europan baino hobeki. Bainerak kendu eta dutxak jarri dira eta gailuen modernotasuna nabaritu egiten da. Ur gehiago gas- tatzen da ontziak eskuz garbituta, garbigailuan eginda baino. Bai az- pimarratu behar litzateke hiri isurbi- deak egoki erabili behar direla.

Nola? Komuna ez litzateke erabili be- har paperontzi edo zaborrontzi gisa. Solidorik ez da bota behar komune- tik. Dena dela, ez da gauza bera zopa hondakinak botatzea, zeinak baduen nolabaiteko biodegradagarritasuna eta ez duen arazo handirik sortuko, edo sendagai bat edo produktu kimiko bat botatzea, pinturak edo disolbaga- rriak adibidez; horiek Garbiguneetara eraman behar dira.

GRIFOKO URAREN APARIENTZIA TXARRAK

Egin diren ikerketa batzuen arabera boteiletako urak efektu txar gehiago sortzen ditu grifoetako urak baino.

Enboteilatutako uraren kontsumoaren igoera 1999-2000 urteen tartean.

Herrialde garatuetan grifoetako ura kalitate onekoa da, eta horregatik ikerketaren arabera nahiko ona da giza kontsumorako eta gizakien osasunean ez du efektu txar larririk. Gainera boteiletako ura edaten dugunean ez bezala ez dira hondakin plastikorik sortzen eta hala ez dugu planeta kontaminatzen .

INSALUS

INSALUS

Insalus, Lizarzako (Gipuzkoa, Euskal Herria) manantialean hartutako ur mineral naturala da. Manantial hori Pirineoetako mendebaldean dago kokatuta, Aralarko Mendikatearen inguruan. Mineralizazio erdikoia duen ura da eta bicarbonatuta, sulfatatuta, kalzikatuta dago, gainera sodio gutxiko ura da eta 1888. urtetik enbasatu eta saltzen da.

OSAGAIAK

Caltzioa                             57,9g

Bikarbonatoa                   295,2g

Sodio                                67,3g

Magnesioa                        18,0g

Hondakin leorra              343,5g

Sulfatos                            49,4g

Cloruros                           49,6g

Silizea                               18,6g

Potasio                               4,7g

BESTE FORMATU BATZUK

• Ur mineral naturala beiran  (1L, 1/2 L y 1/4L)
• Ur mineral naturala gasarekin beira itzulian (1L, 1/2L y 1/4L)
• Ur mineral naturala beira itzuliarekin (1L, 1/2L y 1/3l)
• Ur mineral naturala PVC botilan (1,5L, 1L, 1/2L y 1/3L)

uraren banaketa munduan

 URAREN KONTSUMOA ETA BANAKETA MUNDUAN

Ura elementu ugaria da lurrean,  arazoa da, kopuru osoaren% 97 ozeano eta itsasoetan kokatutako ur gaziz osatuta dagoela. Hori dela eta lurrean daukagun uraren %3 -a soilik da edangarria, eta horretatik  % 70a daukagu gure eskura.

Gure gizartean urarekin dugun arazoa da, uraren banaketa irregularra dela eta horren ondorioz, gaur  egun 1.700 milioi pertsona daudela euren beharrak betetzeko urik ez dutela.

Urarekin ditugun arazoak ez dira soilik  geografia, klima edo demografiaren araberakoak . Honen arrazoi nagusia egoera ekonomikoaren ingurukoa da.

Mapari begiratu arretaz eta egin iezaiozu galdera hau zeure buruari

Nola da posible, ura edukitzeko aukera berdinak dituzten bi herrialdek, uraren kontsumoan horrenbesteko aldaketa izatea, euren egoera ekonomikoak baldintzatuta?

 Solan de Cabras

Solan de Cabras ura  manantial bakar batetik dator eta bere garbitasunagatik da ezaguna. Ura ateratzen den manantiala  21°C-tan aurkitzen da beti eta bere uraren emaria 5.410  litrokoa da minutuko. Cuencan aurkitzen da manantiala,Villa de Beteta  herrian eta hau   Solan de Cabras izenez ezaguturiko haranetik oso hurbil dago.

Uraren konposizioa oso homogeneoa da,  osasuntsua eta kutsatzaileetatik librea.

Solan de Cabras uraren gomendatutako kontsumoa  
1,5l-koa da adituentzat.

Solan de Cabras uraren konposizioa:

Mota	Kantitatea
Hondakin lehorra	261 mg/l
Bicarbonatoa	285,8 mg/l
Cloruroak	7,9 mg/l
Sulfatoak	21,3 mg/l
Floruroak	<0,2 mg/l
Kaltzioak	58,3 mg/l
Magnesioa	25,1 mg/l
Sodio	5,2 mg/l
Potasioa	1,1 mg/l
Silizea	7 mg/l
Nitratoak	2,1 mg/

Solan de Cabrasen uraren onurak:

• Deshidratazioa eta funtzio kognitiboa  izateko arriskuak sahiesten ditu.

• Dehidratazioak eragindako gaixotasun kronikoak izatea eragozten du, hauen artean adibidez, idorreria, asma,  gernu infekzioak, hipertentsioa,  gaixotasun koronarioak..

• Giltzurrunetako funtzioa areagotzen du, giltzurrunetako harriak eta gernu infekzioen  agerraldiak murrizteko.

-Mineralizazioa:

Urak mineralizazio ezberdinen arabera sailkatzen dira:

-Ur mineralazio oso baxukoak:

 gehienez 50 mg / l hondakin lehor ( BEZOYA 35mg/l)

mineralizazio ahula: 500 mg / l hondar lehorra (Font Vella, Lanjarón eta Alzola, Solares 5

00mg/l ra iritsi gabe)

- Ur mineralizazio indartsua:       1500 mg/l baino hondakin lehor baino gehiago dituztenean

bikarbonatatuak:: 600 mg / l bikarbonato

sulfatatuak:          200 mg / l  baino gehiago sulfato

kloruratuak:         200 mg / l  baino gehiago kloro

kaltziodunak :      150  m / l kaltzio baino gehiago

Magnesiodunak:  50 mg / l magnesio baino gehiago

fluordunak :            1 mg / l baino gehiago

burdinezkoak  :      1 mg / l baino burdin gehiago

BOTILAKO ETA ITURRIKO UREN ARTEKO EZBERDINTASUNAK

Geu iturriko eta botilako uren arteko ezberdintasunak aztertzen saiatu gara, eta horietako ezberdintasun bat prezioan aurkitu dugu.  Iturriko ura adibidez, 0,001€ kostatzen da litroa, gutxi gora behera, eta botilako aldiz askoz ere gehiago. Batzuen prezioak ere begiratu ditugu, pixka bat konparatzeko:

LANJARON 0,23€/L

MONDARIZ 0,32€/L

AQUABONA 0,16€/L

LOS RICOS 0,19€/L

VERI 0,25€/L

INSALUS 0,30€/L
 SOLAN DE CABRAS 0,46€/L

FONT VELLA 0,35€/L

Geure ustetan, prezioa da iturriko ura edatearen arrazoi handienetako bat, ur asko eraten delako egunean eta krisi handia dagoenez, botilakoa galesti ateratzen delako.

Hori pixka bat ikusteko, faktura bat ere ekarri dugu, eta 08/04/2013 tik 05/07/2013 45.000 litro eran dira, eta guztira 75,50€.  Hemen frogatu daiteke, litroa 0,0016€ kostatzen dela.

Mineralizazioa ere izan daiteke arrazoietako bat. Iturriko urak ez bezela, botiletakoak mineralizazio ezberdinen bitartez sailkatzen dira. Ona emen adibide batzuk:

Ur mineralazio oso baxukoak: gehienez 50 mg / l hondakin lehor ( BEZOYA 35mg/l)

mineralizazio ahula: 500 mg / l hondar lehorra (Font Vella, Lanjarón eta Alzola, Solares 5

00mg/l ra iritsi gabe)

mineralizazio indartsua: 1500 mg/l baino hondakin lehor baino gehiago

bikarbonatatuak:: 600 mg / l bikarbonato

sulfatatuak:  200 baino gehiago mg / l sulfato

kloruratuak:: 200 baino gehiago mg / l kloro

kaltziodunak :150 mg / l kaltzio baino gehiago

Magnesiodunak:: 50 mg / l magnesio baino gehiago

fluordunak : 1 mg / l baino gehiago

burdinezkoak  : 1 mg/lbaino burdin gehiago

 
Horrez gain, geuk etiketa batzuk aztertu ditugu, geure etxeetan gehien eraten direnak hain zuzen ere.

INSALUS markaren konposizioa adibidez, honako hau da: 

Calcio(Ca) 159 mg/L, Magnesio(Mg) 20,4 mg/L, Sodio (Na) 11,4 mg/L, Bicarbonato (Co3H)158 mg/L , Sulfato (SO4) 340 mg/L , Cloruro (Cl) 14,7 mg/ L eta Silice (SiO2) 9,4 mg /L

ALZOLAK aldiz:

Residuo seco 320 mg /LCalcio(Ca) 58,2 mg/L, Magnesio(Mg) 5,3 mg/L, Sodio (Na) 47,1 mg/L, Bicarbonato (Co3H)179 mg/L , Sulfato (SO4) 24,8 mg/L , Cloruro (Cl) 70 mg / L eta Silice (SiO2) 12,2 mg /L

AQUABONA :

Residuo seco 265 mg/ L Calcio(Ca) 90,4 mg/L, Magnesio(Mg) 2,7 mg/L, Sodio (Na) 2,1 mg/L, Bicarbonato (Co3H)276 mg/L , Sulfato (SO4) 6,9 mg/L eta  Cloruro (Cl) 4,3 mg/L

VERY :
Residuo seco 11 mg /L Calcio(Ca) 30,9  mg/L, Magnesio(Mg) 9,2 mg/L, Sodio (Na) < 0,5 mg/L, Bicarbonato (Co3H)135 mg/L , Sulfato (SO4) 3,6 mg/L eta  Cloruro (Cl) 0,4

SOLAN DE CABRAS:

Residuo seco 262 mg/L, Calcio(Ca) 56,9 mg/L, Magnesio(Mg) 25,5 mg/L, Sodio (Na) 5,3 mg/L, Bicarbonato (Co3H)285 mg/L , Sulfato (SO4) 219 mg/L , Cloruro (Cl) 7,8 floruro <0,2 mg /L, potasio 1,1 mg/L eta Silice (SiO2) 7,5 mg /L,














 

URAREN KONTSUMOA IKASLEEN ARTEAN

  

Ikasleek beraien etxeetan edaten duten uraren jatorria ea botilakoa edo itturrikoa den jakiteko , galdeketa bat prestatu genuen eta bakoitzari bidali. Galdeketa Txindokiko lehenengo batxilergo talde bati egin genion. Eta hona hemen galdeketan egin genituen galdera, erantzun eta ondorioak.
 

- Lehenengo galdera "zenbat ur edaten duzu egunean?" zen, eta emaitzak hauek izan ziren:
 1L baino gutxiago = 4ikasle

 2L baino gehiago = 5 ikasle

 1L - 2L  bitartean  =14 ikasle

Emaitzen ondoriotza argi eta garbi ikusten denez, gehiengoak 1L-2L tartean edaten du ura egunero. 

- Bigarren galdera, "zenbat ur edan behar da egunero?" zen, lehenengoarekin lotuta zegoen era batean, eta emaitzak jarraian agertzen direnak izan ziren:

1L baino gutxiago = 0 ikasle

2L baino gehiago =  7 ikasle

1L - 2L bitartean   = 16 ikasle

Oraingo galdera hontan inork ez zuen uste 1L baino gutxiago edan behar zenik egunero , gehiengoak aldiz 1L- 2L bitartean edan behar dugula ura egunean pertxatzen du , eta gutxiengo batek 2L baino gehiago edan behar direla aukeratu zuen .

- Hirugarren galdera , "zein ur mota edaten duzu?" zen . Honako emaitzak jaso genituen :
Iturriko ura  = 18
Botilako ura = 1
Botila eta iturrikoa  = 3
Bat ere ez = 1
Galdera hontatik atera dugun ondorioa ikasle gehienek beren etxeetan iturriko ura kontsumitzen dutela , gutxieneko batek bai botilako bai iturrikoa , eta 23 pertsonetatik batek bakarrik botilako ura kontxumitzen duela. Beraz konprobatu ahal iza genuen normalean iturrikoa gehiego kontsumitzen dutela ikasleek beraien etxeetan.

-Laugarren galderan aurreko galdera arrazoitzeko eskatu genien , eta gehiengoak honakoa erantzun zigun :