Kontsumitzaileek gehiago ordaindu behar lukete uraren fakturan zerbitzu horren kostu guztiei aurre egiteko, halaxe dio Ur Hornikuntzaren eta Saneamenduaren Espainiako Elkartearen azterketa batek (AEAS). Fernando Morcillo da erakunde horretako zuzendari nagusia, eta adierazi du azken bospasei urteetan ez dela inbertsiorik egin azpiegiturak zaindu eta hobetzeko, eta hasiak direla arazoak eta matxurak agertzen. Aditu honek nabarmentzen duenez, gainera, Espainiako udalerrien %20k ez daukate ura arazteko sistema egokirik. Iturriko ura, hala ere, kalitate handikoa dela nabarmendu du, eta jatetxeetan hori eskatzera animatu ditu herritarrak.
Zuek diozuenez, kontsumitzaileek urarengatik ordaintzen duten faktu- rak “ez ditu estaltzen zerbitzuaren gastu guztiak”. Kostuak, hein handi batean, aurrekontu orokorren bidez ordaintzen dira. Krisiarekin, admi- nistrazioek baliabide gutxi jartzen dituzte azpiegitura berriak eta be- rrikuntzak egiteko. Horrek geldiarazi egin dezake zerbitzuen bilakaera eta uraren kalitatea, zeinak bikainak izan baitira orain arte.
Herritarrek gehiago ordaindu behar al lukete uragatik? Ideia litzateke fakturan gehiago ordaintzea eta zer- getan gutxiago. Europako mekanismo komunetik zertxobait kanpo gaude. Azpiegiturak luze irauteko eginak daude. Bost edo hamar urte igarotzen badira, izugarri nabaritzen da, eta hasiak gara nabaritzen.
Jaitsi egin al da zerbitzuaren kalitatea? Uraren kalitatea ez da jaisten, baina bai zerbitzuarena. Zenbait auzo eta ingurutan zahartuta geratu da hoditeria eta matxura gehiago agertzen ari dira.
Tarifetan zer-nolako aldea dago Espainiatik Europara? Espainiako batez bestekoa 1,57 eurokoa da hor- nitzen den mila litro bakoitzeko, eta horri BEZa erantsi behar zaio; Glasgown 5,28 euro ordaintzen dute, Hagan 4,67 eta Berlinen 4,63. Hiri horietan, azpiegiturak berritzeko gastuak ere sartzen dituzte tarifetan. Prezio horren barrenean sartzen da kalitatezko ura eskaintzea, erabili ondoren araztea edo garbitzea eta ingurumenera baldintza egokietan itzultzea. Laurogeiko hamarkadan egin ziren araztegiak berritzeko premia dago.
Herritarrek zenbat ordaindu behar lukete ura? Batez beste 1,57 euro ordaintzetik, lauzpabost urtean 2,30 edo 2,30 euro ordaintzera pasatu behar litzateke. Edonola ere, tokiko erakun- deei dagokie prezioak erabakitzea. Hiri batzuetan kostu guztiak estaltzen dituzte eta beste batzuetan ez.
Lehen ohikoa zen ura kontrolik gabe isurtzea hiri inguruetan edo ura arazteko sistemarik ez izatea. Nolakoa da egungo egoera? Espainiako Ingurumen Ministerioak ziurtatzen du araztearen arazoa konpondua dagoela %80an, ia hiri handi guztietan. Baina oraindik zer egin ugari dago. Helburu guztiak bete ez direnez, Europako Batasunak auzibideak abiatu ditu, batez ere udalerri txiki eta er- tainengatik. Eta baliteke zigor ekono- mikoak jartzea.
Krisiak ez du askorik laguntzen? Ez. Bere garaian laguntza handia etorri zen Europatik. Ia hutsetik hasita iritsi gara %80 horretara. Baina falta den %20 horri irtenbidea eman behar zaio. Eta orain ez dago Europako lagunt- zarik. Azken bospasei urteetan ez da inbertsiorik egin.
Eta %20 horretan ba al dago udalerri ezagunik? Santiago, Chipiona, Estepona, Nerja... Horietako batzue- tan lanean ari dira plantak, beste batzuetan ez.
Zuek baieztatzen duzuenez, ura ka- litate handikoa da Espainian. Baina, hala ere, jendeak gero eta gehiago edaten du botilako ura. Ez gara ohartzen zer-nolako ura datorkigun iturritik etxera. Lotsa ematen digu ja- tetxe batean iturriko ura eskatzeak, baina kobratzen digutenak beza- lakoxe kalitatea du. Leku batzuetan urak ez du hain zapore atsegina, bai- na osasunaren ikuspegitik, guztiak di- ra seguruak. Espainiako Osasun Mi- nisterioak badu web-orri bat, Sinac, eta herri bakoitzeko urari egindako kontrolen berri ematen du. Ia ez dago puntu gorri bakar bat ere. Elikadura arloko produktuetan, ura da produk- turik kontrolatuena, proba gehien pa- satzen dituena.
Zer gomendio emango zenieke zuk kontsumitzaileei ura hobeki erabil dezaten? Zentzu handiz erabiltzen dugu ura, zenbaitetan Europan baino hobeki. Bainerak kendu eta dutxak jarri dira eta gailuen modernotasuna nabaritu egiten da. Ur gehiago gas- tatzen da ontziak eskuz garbituta, garbigailuan eginda baino. Bai az- pimarratu behar litzateke hiri isurbi- deak egoki erabili behar direla.
Nola? Komuna ez litzateke erabili be- har paperontzi edo zaborrontzi gisa. Solidorik ez da bota behar komune- tik. Dena dela, ez da gauza bera zopa hondakinak botatzea, zeinak baduen nolabaiteko biodegradagarritasuna eta ez duen arazo handirik sortuko, edo sendagai bat edo produktu kimiko bat botatzea, pinturak edo disolbaga- rriak adibidez; horiek Garbiguneetara eraman behar dira.
